पुणे औद्योगिक क्षेत्राचा बुलंद आवाज
उद्योगन्यूज | विशेष प्रतिनिधी | चाकण
चाकण MIDC, भोसरी, तळवडे आणि संपूर्ण PCMC परिसरात उद्योगांची झपाट्याने वाढ झाली आहे. लाखो कामगार, अभियंते, उद्योजक आणि व्यापारी दररोज मोबाईल बँकिंग, UPI, नेटबँकिंग आणि सोशल मीडियाचा वापर करत आहेत. याचाच फायदा घेत सायबर गुन्हेगार आता अत्यंत आधुनिक पद्धतीने नागरिकांना लक्ष्य करत असल्याचे पोलीस सांगतात.
सायबर गुन्ह्यांमध्ये केवळ मोठे उद्योगपतीच नव्हे तर कामगार, विद्यार्थी, गृहिणी, ज्येष्ठ नागरिक आणि लघुउद्योजकही बळी पडत आहेत.
“तुमचे बँक खाते बंद होणार आहे”, “PAN लिंक करा”, “KYC अपडेट करा” असे SMS किंवा WhatsApp संदेश येतात. त्यामधील लिंकवर क्लिक करताच तुमची वैयक्तिक माहिती चोरी होऊ शकते.
“पैसे मिळवण्यासाठी हा QR Code स्कॅन करा” असे सांगितले जाते. प्रत्यक्षात QR स्कॅन केल्यावर तुमच्या खात्यातून पैसे डेबिट होतात.
चाकण MIDC मधील मोठ्या कंपन्यांच्या नावाने WhatsApp किंवा Telegram वरून “वर्क फ्रॉम होम”, “डेटा एंट्री”, “HR Selection” अशा ऑफर दिल्या जातात. सुरुवातीला काही पैसे मिळतात, नंतर मोठी रक्कम गुंतवण्यास भाग पाडले जाते.
स्वतःला CBI, ED, RBI किंवा पोलीस अधिकारी सांगून व्हिडिओ कॉलवर धमकावले जाते. “तुमच्या आधार कार्डवर गुन्हा दाखल झाला आहे” असे सांगून पैसे उकळण्याचा प्रयत्न केला जातो.
लक्षात ठेवा – भारतातील कोणतीही सरकारी यंत्रणा व्हिडिओ कॉलवर पैसे भरण्यास सांगत नाही.
“पैसे येण्यासाठी Accept करा” असे सांगून UPI Request पाठवली जाते. Accept केल्यावर पैसे तुमच्या खात्यातून जातात.
“तुमचे बँक खाते अपडेट करतो”, “रिफंड देतो” असे सांगून Remote Access App डाउनलोड करायला लावली जाते. त्यानंतर मोबाईलवरील संपूर्ण नियंत्रण फसवणूक करणाऱ्याकडे जाते.
वाहन, मशीन, मोबाईल किंवा औद्योगिक साहित्य खरेदी-विक्रीच्या नावाखाली आगाऊ पैसे मागितले जातात.
“तुमच्या नावाने बेकायदेशीर पार्सल सापडले आहे” असे सांगून भीती निर्माण केली जाते आणि नंतर आर्थिक माहिती मागितली जाते.
सायबर तज्ज्ञांच्या मते, चाकण MIDC मधील उद्योगांवर ई-मेल हॅकिंग, बनावट Vendor Account, Fake Purchase Order, CEO Fraud आणि Invoice Fraud अशा प्रकारचे हल्ले वाढत आहेत.
अनेक कंपन्यांमध्ये एका चुकीच्या ई-मेलमुळे लाखो रुपयांचे व्यवहार चुकीच्या खात्यात गेल्याची उदाहरणे देशभरात समोर आली आहेत. त्यामुळे प्रत्येक आर्थिक व्यवहारापूर्वी खात्याची स्वतंत्र पडताळणी करणे आवश्यक आहे.
✔ कोणालाही OTP, PIN किंवा CVV सांगू नका.
✔ अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका.
✔ मोबाईलमध्ये Screen Sharing किंवा Remote Access App अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून डाउनलोड करू नका.
✔ प्रत्येक खात्यासाठी वेगळा आणि मजबूत Password वापरा.
✔ शक्य असल्यास Two-Factor Authentication (2FA) सुरू करा.
✔ बँकेचा किंवा कंपनीचा अधिकृत क्रमांक स्वतः शोधूनच संपर्क करा.
✔ संशयास्पद व्यवहार दिसताच त्वरित कारवाई करा.
सायबर तज्ज्ञ सांगतात की आर्थिक फसवणुकीनंतर जितक्या लवकर तक्रार केली जाते, तितकी रक्कम गोठवण्याची किंवा परत मिळण्याची शक्यता वाढते.
१. राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन – 1930 वर त्वरित फोन करा.
२. राष्ट्रीय सायबर गुन्हे पोर्टलवर ऑनलाइन तक्रार नोंदवा.
३. जवळच्या पोलीस ठाण्यात किंवा सायबर पोलीस ठाण्यात लेखी तक्रार द्या.
४. बँकेला त्वरित व्यवहार थांबविण्याची विनंती करा.
राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन 1930 आणि अधिकृत सायबर गुन्हे पोर्टलवर आर्थिक फसवणुकीची त्वरित नोंद करता येते. तसेच आपत्कालीन परिस्थितीत 112 वर संपर्क साधता येतो.
सायबर गुन्हेगार दिवसेंदिवस अधिक हुशार होत आहेत. मात्र जागरूक नागरिक, सुरक्षित डिजिटल सवयी आणि वेळेवर केलेली तक्रार यामुळे मोठे आर्थिक नुकसान टाळता येऊ शकते.
चाकण MIDC, भोसरी आणि PCMC परिसरातील उद्योगांनीही आपल्या कामगारांसाठी नियमित सायबर सुरक्षा जनजागृती कार्यशाळा आयोजित कराव्यात, अशी तज्ज्ञांची सूचना आहे.
☎ सायबर फसवणूक हेल्पलाइन : 1930
🚨 आपत्कालीन मदत : 112
🌐 राष्ट्रीय सायबर गुन्हे पोर्टल: https://www.cybercrime.gov.in
🌐 पुणे शहर पोलीस सायबर माहिती: https://www.punepolice.gov.in/cyber_crime
टीप : हा लेख जनजागृतीसाठी तयार करण्यात आला असून नागरिकांनी कोणतीही संशयास्पद घटना त्वरित अधिकृत पोलीस यंत्रणेकडे नोंदवावी.